SEACAI
โครงการเพื่อสภาพภูมิอากาศและอากาศสะอาดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ความเป็นมา
หมอกควันข้ามพรมแดนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เผยให้เห็นความจริงว่าปัญหาหมอกควันตามฤดูกาลที่เกิดจากไฟป่า การเผาในภาคเกษตร การเผาขยะ และการเผาไหม้ประเภทอื่นๆ ไม่ได้หยุดอยู่แค่พรมแดนของประเทศที่เกิดการเผาไหม้ มลพิษทางสภาพภูมิอากาศระยะสั้น (SLCPs) โดยเฉพาะอย่างยิ่งเขม่าดำ โอโซนระดับพื้นดิน และก๊าซมีเทนที่เกิดจากการเผาในภาคเกษตรกรรม ไฟป่า และการเผาขยะ ที่สร้างมลพิษทางอากาศในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงและภูมิภาคสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มลพิษเหล่านี้มีส่วนเร่งภาวะโลกร้อนถึงประมาณ 45% และเป็นภัยเงียบที่คุกคามสุขภาพของประชาชน เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ และโรคมะเร็ง ผลกระทบยังแผ่ไปถึงผืนดิน ผลผลิตทางการเกษตรลดลงถึง 15% มลพิษ SLCPs สร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจคิดเป็น 7–9% ของ GDP ของประเทศที่ได้รับผลกระทบ
แม้ว่าอาเซียนจะมีกรอบความร่วมมือที่สำคัญ เช่น ข้อตกลงอาเซียนเรื่องมลพิษจากหมอกควันข้ามแดน (AATHP) และ แผนงานอาเซียนปลอดหมอกควันครั้งที่สอง พ.ศ. 2566–2573 แล้วก็ตาม ความซับซ้อนของแหล่งกำเนิด SLCPs ต้องการแนวทางแก้ไขที่สร้างสรรค์ ครอบคลุม และสามารถประยุกต์ใช้ได้หลากหลายบริบท นี่คือจุดยืนของโครงการ SEACAI ที่เชื่อว่าทางออกที่เริ่มต้นในลุ่มน้ำโขง สามารถผลิดอกออกผลได้ทั่วทั้งภูมิภาคอาเซียน
วัตถุประสงค์
SEACAI works to enhance solution approaches to reduce climate-relevant air pollutants across ASEAN, with particular focus on the Greater Mekong Subregion.
แนวทางการดำเนินงาน
นำเสนอทางออกจากท้องถิ่นสู่ภูมิภาค
ผสานความร่วมมือระดับภูมิภาค การทดลองในพื้นที่จริง และการแบ่งปันองค์ความรู้เพื่อสร้างทางออกที่ใช้ได้ทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับภูมิภาค
ความร่วมมือเชิงนโยบายในระดับภูมิภาค ประตูสู่การเปลี่ยนแปลง
ผลักดันแผนงานอาเซียนปลอดหมอกควันให้เป็นรูปธรรม โดยถ่ายทอดบทเรียนจากลุ่มน้ำโขงให้สอดคล้องกับวิสัยทัศน์เชิงยุทธศาสตร์ของอาเซียน พร้อมเปิดช่องทางเข้าถึงแหล่งเงินทุน ทั้งจากกรอบการลงทุนของอาเซียน (AIF) และกลไกทางการเงินเพื่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อให้แนวคิดดีๆ เติบโตได้จริง
เชื่อมโยงเครือข่ายองค์ความรู้จากประเทศในเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น เกาหลี จีน และความริเริ่มระหว่างประเทศอย่าง RAPAP (UNESCAP) และ Global Methane Pledge (CCAC) เพื่อร่วมกันสร้างแนวร่วมเอเชียที่มุ่งลด SLCPs อย่างเป็นระบบ
อนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง: จุดเริ่มต้นของการลงมือ
ในภูมิภาคลุ่มน้ำโขงมีการสร้างศูนย์ความรู้ที่รวบรวมองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ โครงการนำร่อง และการอบรมภาคปฏิบัติ รวมถึงการสนับสนุนการดำเนิน “ยุทธศาสตร์ฟ้าใส (Clear Sky Strategy)” ด้วยเครื่องมือที่จับต้องได้ เช่น แผนการป้องกันไฟป่าที่ชุมชนสามารถใช้ได้จริง
นอกจากนี้ยังส่งเสริมการสนทนาเชิงยุทธศาสตร์ปลอดการเผา (Zero-Burn) และการสร้างเวทีพูดคุยที่เปิดกว้างให้ภาคส่วนต่างๆ ร่วมกันออกแบบทางออกที่เหมาะสมกับพื้นที่ เพื่อสร้างเครือข่ายที่ยั่งยืน
โครงการนำร่องในพื้นที่
โครงการนำร่องในแต่ละประเทศแสดงให้เห็นว่าทางเลือกที่ดีกว่านั้นมีอยู่จริง และสามารถขยายผลไปได้ทั้งภูมิภาค
ในประเทศไทย โครงการฯ ทำงานกับชุมชนเกษตรกรเพื่อลดการเผาในที่โล่ง ด้วยการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน พร้อมทางเลือกทางเศรษฐกิจที่จับต้องได้
ในประเทศลาว โครงการฯ สนับสนุนการจัดการไฟป่า โดยผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นกับเทคนิคสมัยใหม่
ในประเทศกัมพูชา โครงการฯ พัฒนาแนวทางการจัดการเศษซากจากการเกษตรและขยะอย่างยั่งยืน เพื่อสร้างประโยชน์จากขยะเหล่านั้น
ส่วนในประเทศเวียดนาม จะมีการเสริมสร้างความเชี่ยวชาญทางเทคนิคให้กับผู้นำด้านนโยบาย เพื่อการพัฒนานโยบายที่สอดคล้องกับเป้าหมายหลักของอาเซียน
News
RESOURCES
ผู้สนับสนุนทางการเงิน
กระทรวงความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี (BMZ) และองค์กรเพื่อการพัฒนาและส่งเสริมความร่วมมือแห่งสวิตเซอร์แลนด์ (SDC)
ประเทศที่ดำเนินการ
ประเทศไทย ลาว และกัมพูชา ในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
หน่วยงานร่วมดำเนินงาน
สำนักงานเลขาธิการอาเซียน พร้อมหน่วยงานดำเนินการสนับสนุนจากกรมควบคุมมลพิษ ของแต่ละประเทศ
ระยะเวลาดำเนินโครงการ
พ.ศ. 2568 – พ.ศ. 2571
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ติดต่อ
อัลวาโร่ ซูริต้า (Alvaro Zurita)
อีเมล: alvaro.zurita(at)giz.de