โครงการพัฒนาเมืองเชิงบูรณาการเพื่อส่งเสริมการเติบโตแบบคาร์บอนต่ำและการเป็นเมืองที่ฟื้นตัวได้ (Urban–Act: Integrated Urban Climate Action for Low–Carbon & Resilient Cities) จัดการศึกษาดูงาน ณ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ระหว่างวันที่ 11-19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 ที่ผ่านมา โดยคณะผู้แทนประเทศไทย นำโดยคุณพงศ์รัตน์ ภิรมย์รัตน์ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง และร้อยตรีสรมงคล มงคละสิริ ผู้อำนวยการกองการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย พร้อมผู้บริหารและเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานร่วมดำเนินงานภายใต้โครงการฯ ซึ่งประกอบด้วยกองการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทยในฐานะหุ้นส่วนความร่วมมือ กรมโยธาธิการและผังเมือง สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมอุตุนิยมวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และผู้แทนจากเมืองนำร่องทั้ง 3 พื้นที่ ได้แก่ เชียงใหม่ ขอนแก่น และภูเก็ต นอกจากนี้ยังมีผู้แทนจากมหาวิทยาลัยสตุทการ์ท และมหาวิทยาลัยดอร์ทมุนท์ในฐานะหน่วยงานร่วมดำเนินงานระดับภูมิภาค เข้าร่วมการศึกษาดูงานครั้งนี้ด้วย

การศึกษาดูงานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างแรงบันดาลใจ ส่งเสริม และกระชับความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่างๆ ในการบูรณาการและขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในภาคเมือง ผ่านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์และแนวปฏิบัติที่ดีในประเด็นการพัฒนาเมืองที่คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การดำเนินมาตรการด้านสภาพภูมิอากาศในภาคเมือง รวมถึงการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs localisation) ผ่านการดำเนินงานและกรณีตัวอย่างของสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี

ช่วงสามวันแรกของการศึกษาดูงาน คณะผู้แทนไทยได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์เกี่ยวกับการจัดทำนโยบายและการวางแผนการพัฒนาเมืองที่คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในส่วนกลางหรือระดับมลรัฐ (Federal level) รวมถึงแนวคิดและการดำเนินมาตรการด้านสภาพภูมิอากาศต่างๆ ในระดับเมือง ได้แก่ เมืองฟองน้ำ (Sponge city) การจัดการพื้นที่สีเขียวและคุณภาพอากาศในเขตเมือง ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญและผู้แทนจากหน่วยงานต่างๆ เช่น กระทรวงเศรษฐกิจและการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี (BMWK) กระทรวงการเคหะ การพัฒนาเมือง และสิ่งปลูกสร้าง สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี (BMWSB) สำนักงานสิ่งแวดล้อมแห่งเยอรมนี (UBA) นอกจากนี้ คณะผู้แทนไทยยังได้มีโอกาสเดินทางไปเยี่ยมชมสนามบินเบอร์ลินเทเกล (Berlin Tegel Airport) ซึ่งเป็นสนามบินเก่าและกำลังอยู่ระหว่างปรับเปลี่ยนให้เป็นเมืองอัจฉริยะ (Smart city)

ช่วงสองวันสุดท้ายของการศึกษาดูงาน คณะผู้แทนไทยได้เดินทางไปแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs localisation) และการดำเนินมาตรการด้านสภาพภูมิอากาศต่างๆ ในระดับเมือง เช่น มาตรการป้องกันน้ำท่วม และมาตรการรองรับกรณีฝนตกหนัก รวมทั้งได้เดินทางไปเยี่ยมชมสถานที่เก็บอุปกรณ์และระบบป้องกันน้ำท่วมแบบเคลื่อนที่ (Mobile flood protection) โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมบรรยายให้ความรู้ ได้แก่ บริษัทการระบายน้ำของเมืองโคโลญ (StEB) สำนักงานเมืองบอนน์ (City of Bonn) ศูนย์การบินและอวกาศของเยอรมัน (DLR) กลุ่มงานด้านเมืองขององค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ Cities Group) สถาบันสิ่งแวดล้อมและความมั่นคงของมนุษย์ มหาวิทยาลัยสหประชาชาติ (UNU-EHS)

นอกจากนี้ยังได้มีการศึกษาดูงานในพื้นที่หุบเขาอาร์ (Ahr Valley) ซึ่งได้รับความเสียหายจากเหตุการณ์น้ำท่วมครั้งใหญ่ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2564 ที่ผ่านมา โดยมีศาสตราจารย์เยิร์น เบิร์กแมน (Joern Birkmann) จากมหาวิทยาลัยสตุทการ์ท เป็นวิทยากรพาเดินชมพื้นที่และบรรยายเกี่ยวกับการดำเนินมาตรการด้านการปรับตัวและการฟื้นฟูต่างๆ หลังเกิดภัยพิบัติ เช่น การถอยร่นของพื้นที่อยู่อาศัย การย้ายที่ตั้งของอาคารบ้านเรือนและระบบสาธารณูปโภค รวมถึงการย้ายถิ่นฐานของคนในพื้นที่

หลังจากจบการศึกษาดูงานเป็นเวลาห้าวันในครั้งนี้ ผู้แทนจากหน่วยงานต่างๆ มีความสนใจที่จะเรียนรู้เพิ่มเติมและนำเอาแนวคิดเรื่อง “เมืองฟองน้ำ (Sponge city)” มาปรับใช้ในงานด้านการพัฒนาเมืองที่คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศให้สอดคล้องกับการดำเนินงานตามภารกิจของหน่วยงานและบริบทของประเทศไทยต่อไป