เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2569 โครงการพลังงานสะอาด เข้าถึงได้ และมั่นคงสำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (CASE) ได้จัดเวทีแลกเปลี่ยนนโยบายการเปลี่ยนผ่านพลังงานไทย 2569 ภายใต้หัวข้อ “พลังงานในโลกเดือด: ทางเลือกที่เลี่ยงไม่ได้ของไทย” เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองต่อทิศทางการเปลี่ยนผ่านพลังงานของประเทศไทยท่ามกลางบริบทโลกที่เผชิญความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์และความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศ
เวทีดังกล่าวจัดขึ้นเพื่อวิเคราะห์ทั้งผลกระทบจากสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์โลกและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีต่อภาคพลังงานของไทย โดยเฉพาะด้านความมั่นคงพลังงาน พร้อมทั้งแลกเปลี่ยนแนวทางการกำหนดนโยบายและแผนพลังงานที่สามารถรักษาสมดุลระหว่างความมั่นคงด้านพลังงาน การเข้าถึงพลังงานในราคาที่เหมาะสม และการมุ่งสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี พ.ศ. 2593
ภายในงานมีผู้เข้าร่วมจากหลายภาคส่วน ได้แก่ หน่วยงานกำหนดนโยบาย หน่วยงานกำกับดูแล การไฟฟ้า ภาคเอกชน สถาบันการเงินการลงทุน ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม เพื่อร่วมกันแลกเปลี่ยนเงื่อนไขและปัจจัยสำคัญที่จำเป็นต่อการผลักดันนโยบายพลังงานไปสู่การปฏิบัติจริงอย่างเป็นรูปธรรม
ช่วงพิธีเปิดได้รับเกียรติจากคุณวัชรินทร์ บุญฤทธิ์ รองผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน, คุณโยฮันเนส เคอร์เนอร์ ที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจและการพาณิชย์ สถานเอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนีประจำประเทศไทย และคุณซาช่า อ้อปโปว่า ผู้อำนวยการโครงการ CASE จาก GIZ
นอกจากนี้ คุณภัชราพร ผาสุกวนิช ผู้อำนวยการกองยุทธศาสตร์และแผนงาน สนพ. กระทรวงพลังงาน ยังบรรยายพิเศษถึงการบริหารจัดการวิกฤตพลังงานที่ผ่านมา ตลอดจนสถานการณ์พลังงานในปัจจุบัน และทิศทางนโยบายพลังงานของประเทศไทยในอนาคต โดยระบุว่า กระทรวงพลังงานอยู่ระหว่างการขับเคลื่อนนโยบายและการจัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (Power Development Plan: PDP) ฉบับใหม่ ซึ่งมีความท้าทายมากกว่าที่ผ่านมา เนื่องจากต้องพิจารณาไม่เพียงความมั่นคงด้านการจัดหาพลังงานให้เพียงพอ แต่ยังต้องสร้างสมดุลใหม่ระหว่างการเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาดอย่างก้าวกระโดด การบริหารจัดการราคาพลังงานให้เป็นธรรม ควบคู่กับการสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจ เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมาย Net-Zero ในปี พ.ศ. 2593
ทั้งนี้ นโยบายพลังงานของไทยยังคงยึด 3 เป้าหมายหลัก ได้แก่ ความมั่นคงทางพลังงาน (Energy Security) คือการมีพลังงานเพียงพอ ลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาการนำเข้า ต้นทุนพลังงานที่เหมาะสม (Affordability) เพื่อไม่ให้เป็นภาระต่อประชาชนและภาคธุรกิจ พร้อมสนับสนุนเศรษฐกิจ และความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม (Sustainability) เพื่อลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสนับสนุนพลังงานสะอาดและพลังงานหมุนเวียนในระยะยาว
ในช่วงถัดมาโครงการ CASE ได้นำเสนอผลการศึกษาด้านความต้องการไฟฟ้าสีเขียวในภาคอุตสาหกรรม โดยคุณสุชาติ คล้ายแก้ว (GIZ ประจำประเทศไทย) และผลกระทบด้านการจ้างงานและการดำรงชีพจากการเปลี่ยนผ่านก๊าซธรรมชาติในภาคพลังงาน โดยคุณฮันนา เฟเคต (NewClimate Institute)
ปิดท้ายด้วยการเสวนาในหัวข้อ “พลังงานไทยควรปรับตัวอย่างไรในโลกที่เปลี่ยนแปลง” โดยมี ดร.ศุภวรรณ แซ่ลิ้ม (อากอร่า เอเนอร์จีเวนเดอ), ดร.พิมพ์สุภา เกาะช้าง (สถาบันวิจัยพลังงาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย), ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ (สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย) และคุณนที สิทธิประศาสน์ (RE 100) ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองและแนวทางต่อการพัฒนาระบบพลังงานไทยให้มีความยืดหยุ่นและพร้อมรับการเปลี่ยนแปลง โดยมีคุณเมธิวรรณ เกียรติกระจาย ที่ปรึกษาอาวุโสด้านพลังงาน โครงการ CASE, GIZ ประจำประเทศไทย เป็นผู้ดำเนินการเสวนา
ดยภาพรวมของเวทีเสวนาได้สะท้อนประเด็นสำคัญของการเปลี่ยนผ่านพลังงานไทย ทั้งในมิติของความต้องการไฟฟ้าสะอาดที่เพิ่มสูงขึ้นจากภาคอุตสาหกรรม ซึ่งต้องการบรรลุเป้าหมายด้านการลดคาร์บอนและ ESG ส่งผลให้เกิดโอกาสของกลไกใหม่ ๆ เช่น สัญญาซื้อขายไฟฟ้าโดยตรง (Direct Power Purchase Agreements: DPPAs) และระบบการเข้าถึงโครงข่ายไฟฟ้าสำหรับบุคคลที่สาม (Third Party Access: TPA) สำหรับพลังงานหมุนเวียน
ผู้เข้าร่วมงานยังเห็นตรงกันว่า การบรรลุเป้าหมาย Net Zero ของไทย รวมถึงเป้าหมายตามแผน PDP และแผนพลังงานอื่น ๆ จำเป็นต้องอาศัยมากกว่าการเปลี่ยนแปลงเชิงเทคโนโลยี แต่ต้องขับเคลื่อนควบคู่กันใน 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ การมีทิศทางนโยบายที่ชัดเจนและต่อเนื่อง การประสานงานระหว่างหน่วยงานภาครัฐอย่างมีประสิทธิภาพ และการปฏิรูปกฎระเบียบเพื่อรองรับการเติบโตของพลังงานสะอาด
แม้จะมีความท้าทาย แต่การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ถือเป็นโอกาสสำคัญในการพัฒนาระบบพลังงานของไทยให้มีความยืดหยุ่น เข้มแข็ง และครอบคลุมมากขึ้น เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดในระยะยาว
เวทีแลกเปลี่ยนนโยบายการเปลี่ยนผ่านพลังงานแห่งชาติจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีภายใต้โครงการพลังงานสะอาด ราคาที่เข้าถึงได้ และมั่นคงสำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (CASE) เพื่อเปิดพื้นที่ให้ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาสังคมได้แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และมุมมองเชิงนโยบายร่วมกัน สำหรับการจัดงานในปีนี้ เน้นส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ และสนับสนุนการพัฒนาแนวทางเชิงนโยบายที่จะช่วยขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่ระบบพลังงานที่สะอาด มั่นคง และยั่งยืนในระยะยาวต่อไป
ปาลิตา ศรีชัยศุภกิจ
เจ้าหน้าที่สื่อสารและประชาสัมพันธ์ โครงการพลังงานสะอาด เข้าถึงได้และมั่นคง สำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (CASE)
อีเมล: palita.srichaisuphakit@giz.de
