การศึกษานโยบายอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพ

การศึกษานโยบายอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพเพื่อส่งเสริมการลงทุนและการพัฒนาตลาดในประเทศไทย

การศึกษานโยบายสิ่งแวดล้อมของพลาสติกชีวภาพเพื่อส่งเสริมการลงทุนและการพัฒนาตลาดในประเทศไทยเป็นหนึ่งในสี่กิจกรรมภายใต้โครงการพัฒนาและเสริมสร้างอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพในประเทศไทย ซึ่งดำเนินการโดยสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (สนช.) และ GTZ กิจกรรมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ตลาดพลาสติกชีวภาพทั้งในระดับโลกและในประเทศ และกรอบกฎหมายและมาตรการเพื่อส่งเสริมการใช้และการผลิตพลาสติกชีวภาพในประเทศไทย รวมทั้งจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายให้แก่ผู้บริหาร ซึ่งกิจกรรมนี้สอดคล้องกับแผนที่นำทางพลาสติกชีวภาพแห่งชาติ พลาสติกชีวภาพเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเพื่ออนาคต

หลักการของแผนที่นำทางพลาสติกชีวภาพและกรอบวงเงิน 1,800 ล้านบาทเพื่อการดำเนินการได้ผ่านการเห็นชอบจากที่ประชุมคณะรัฐมนตรีแล้วเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2551 และในวันที่ 22 มกราคม 2552 ที่ผ่านมานั้น ได้มีการจัดตั้งคณะอนุกรรมการเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพซึ่งประกอบด้วยผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐหลายแห่งที่มีส่วนเกี่ยวข้องในห่วงโซ่มูลค่าของพลาสติกชีวภาพ ตั้งแต่กระบวนการผลิตต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำ เพื่อดำเนินการกิจกรรมต่างๆ ที่กำหนดไว้ ภายใต้กลยุทธ์  4 ด้าน ได้แก่

  1. การสร้างความพร้อมด้านวัตถุดิบชีวมวล ด้วยงบประมาณ 100 ล้านบาท
  2. การเร่งรัดและสร้างเทคโนโลยีพลาสติกชีวภาพ ด้วยงบประมาณ 1,000 ล้านบาท
  3. การสร้างอุตสาหกรรมและธุรกิจนวัตกรรม ด้วยงบประมาณ 475 ล้านบาท และ
  4. การสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ด้วยงบประมาณ 225 ล้านบาท

การศึกษานโยบายสิ่งแวดล้อมของพลาสติกชีวภาพจะอยู่ภายใต้กลยุทธ์ที่ 4

เมื่อพิจารณาห่วงโซ่มูลค่าของภาคอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพจะพบว่านโยบายจัดว่าเป็นเครื่องมือสำคัญในการผลักดันให้เกิดอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพและส่งเสริมการใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกชีวภาพภายในประเทศ ด้วยเหตุนี้ GTZ จึงมอบหมายให้สถาบันวิจัยทั้งในประเทศและต่างประเทศที่มีความเชี่ยวชาญด้านการตลาดพลาสติกชีวภาพ การวิจัยนโยบาย การใช้ประโยชน์พลาสติกชีวภาพและการจัดการพลาสติกชีวภาพเมื่อผลิตภัณฑ์หมดอายุ มาร่วมกันศึกษานโยบายพลาสติกชีวภาพของประเทศไทย ก่อนเริ่มการศึกษาได้มีการเจรจาระหว่างผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงอุตสาหกรรม รวมทั้งผู้เชี่ยวชาญชาวเยอรมันและชาวไทยในวันที่ 20 มีนาคม 2552 เพื่อให้ได้ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับกรอบนโยบาย มาตรการและกลไกเพื่อสร้าง  อุปสงค์ของผลิตภัณฑ์พลาสติกชีวภาพ
 
 
นอกจากนี้ยังได้จัดการสัมมนาเชิงปฏิบัติการในวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ.2552 โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานต่างๆ เข้าร่วมสัมมนา เช่น หอการค้าไทย มหาวิทยาลัย สมาชิกของสมาคมอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพไทย อุตสาหกรรมพลาสติก สมาคมผู้บริโภคและสื่อมวลชน การจัดสัมมนาในครั้งนี้เพื่อให้ได้มาซึ่งกรอบและแนวทางการดำเนินงานสำหรับใช้ร่างนโยบายส่งเสริมและสนับสนุนการผลิตและการใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกชีวภาพ รวมทั้งวัสดุชีวภาพที่ผลิตขึ้นภายในประเทศ
 
ผลจากการระดมสมองของผู้เข้าร่วมการสัมมนาเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ อาจสรุปประเด็นเพื่อนำมาพิจารณาในการร่างนโยบายสิ่งแวดล้อมของพลาสติกชีวภาพได้ดังนี้

  • ชนิดของผลิตภัณฑ์พลาสติกชีวภาพและวิธีการส่งเสริม
  • ผู้บริโภค รวมทั้งกลไกราคาและกลไกตลาด การสร้างแรงจูงใจเพื่อให้ผู้บริโภคซื้อผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม/การสร้างอุปสงค์
  • การบังคับใช้กฎหมายและระเบียบต่างๆ
  • เครื่องมือทางเศรษฐกิจ
  • หน่วยงานรัฐที่ทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานการร่างนโยบาย
  • การสนับสนุนอุตสาหกรรมต้นน้ำโดยภาครัฐ
  • ลดการใช้แทนพลาสติกแบบดั้งเดิมและเปลี่ยนมาใช้พลาสติกชีวภาพ

คาดว่าการศึกษานี้จะใช้เวลาประมาณ 5-6 เดือนจึงจะแล้วเสร็จ